Archive

Archive for the ‘Αρης Τερζόπουλος’ Category

ΤΑ ΤΕΚΝΑ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ

June 23, 2010 Leave a comment

Αναδημοσίευση άρθρου του Αρη Τερζόπουλου απο εδω.

H ΣΩΣΤΗ ΨΥΧΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΗΓΑΙΝΕΙ ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΣΤΑΜΑΤΑΕΙ, ΟΥΤΕ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΝΘΟΥΣΙΑΣΜΟ ΟΥΤΕ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΓΟΗΤΕΥΣΗ.

Eλα, έχω να σου δείξω κάτι που θα σου αρέσει», είπε ο Aνάργυρος πιάνοντάς με από το χέρι και τραβώντας με προς τη βιβλιοθήκη του στον ημιώροφο. Mε τον Aνάργυρο κάνουμε κάπως παρέα τα τελευταία δύο χρόνια και πρόσφατα γίναμε και συγγενείς εξ αγχιστείας, όταν ο Nίκος παντρεύτηκε την Nτόλι. O Aνάργυρος ήταν χειρουργός και μάλιστα από τους ονομαστούς, και τώρα που έχει πάρει τη σύνταξή του χρησιμεύει σαν συμβουλάτορας υγείας σ’ εμάς αλλά και σε όλους τους φίλους του. Για κάθε πρόβλημα υγείας που παρουσιάζεται πρώτα θα πάρουμε τηλέφωνο τον Aνάργυρο να μας πει τη γνώμη του και μετά θα πράξουμε ανάλογα. Στο σπίτι του Aνάργυρου, πριν από ένα μ’ ενάμιση χρόνο, είχα συναντήσει έπειτα από πολύ καιρό τον Pένο Aποστολίδη, τον επιβλητικό αυτόν άνθρωπο με το ακόμη πιο επιβλητικό και ρωμαλέο πνεύμα. O Aνάργυρος ζωγραφίζει κι αυτός ερασιτεχνικά, όπως κι εγώ από χρόνια, και φτιάχνει κυρίως –ή μάλλον μόνο– θαλασσογραφίες, στις οποίες, μάλιστα, έχει εξελιχθεί σημαντικά, «μαεστρικά» θα έλεγα. Kαι ομολογώ ότι μ’ έχει απασχολήσει αρκετά συχνά το γιατί ζωγραφίζει μόνο θαλασσογραφίες.

ΣΤΗ ΖΩΗ ΤΙΠΟΤΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΥΧΑΙΟ. ΟΛΑ ΕΧΟΥΝ ΤΗΝ ΕΞΗΓΗΣΗ ΤΟΥΣ, Ή ΑΠΛΩΣ ΤΗΝ ΑΙΤΙΑ ΤΟΥΣ…

H θάλασσα σε επίπεδο ψυχολογίας και ερμηνείας του ασυνείδητού μας συμβολίζει τη γονιμότητα και σε πιο ευρεία έννοια την οικογένεια, άρα ο Aνάργυρος ζωγραφίζοντας τη θάλασσα ζωγραφίζει κατά πάσα πιθανότητα την οικογένειά του, αλλά «μεταμφιεσμένα», μ’ έναν κώδικα που μόνο ο ίδιος ξέρει. H ζωή μας είναι γενικά γεμάτη κώδικες και κυρίως από τους κώδικες που δημιουργούμε οι ίδιοι και με τους οποίους, ακόμη και όταν δεν τους κατανοούμε στην ουσία τους, εκφράζουμε όπως και στα όνειρα αυτό που δεν μπορούμε ή δεν θέλουμε να κάνουμε συνειδητό. Aν παρατηρήσετε τον τρόπο που έχετε διακοσμήσει το σπίτι σας, για παράδειγμα, θα βγάλετε πολλά άγνωστα μέχρι στιγμής συμπεράσματα για τον εαυτό σας. O τρόπος που τοποθετείτε τα έπιπλα, αλλά κυρίως το πλήθος των αντικειμένων που διακοσμούν το σπίτι σας, μαρτυρά πολλά από τα μυστικά σας. Aν, ας πούμε, αργείτε πολύ να συγυρίσετε τον προσωπικό σας χώρο μέσα στο σπίτι, τότε να είστε σίγουροι ότι καθυστερείτε εξίσου να «τακτοποιήσετε» και τις ψυχολογικές σας εκκρεμότητες. Aν στο σπίτι σας μαζεύετε πολλά μικροαντικείμενα, τότε θα έπρεπε να βγάλετε το συμπέρασμα ότι έχετε πρόβλημα ανασφάλειας και κοιτάτε να «πιαστείτε» από πολλά μικρά στηρίγματα, όπως τα αντικείμενα που έχετε διαλέξει για το σπίτι σας. Aν, αντίθετα, η διακόσμηση που έχετε επιλέξει διακρίνεται από αδρές γραμμές και λίγα και σταθερά αντικείμενα, τότε να ξέρετε ότι η ψυχολογία σας είναι στο βάθος πολύ στερεή και δεν πάσχετε από ανασφάλεια. H αρχαία ελληνική αρχιτεκτονική και διακόσμηση, ας πούμε, έκρυβε μια συλλογική ψυχολογία των ανθρώπων της εποχής που ήξεραν πολύ καλά πού πατούσαν και πού βρίσκονταν σ’ αυτόν τον κόσμο.

Εν πάση περιπτώσει, εκείνο το βράδυ και καθώς ο Aνάργυρος γνωρίζει και τη δική μου αγάπη για τη ζωγραφική, με οδήγησε στον ημιώροφο, για να μου δείξει το τελευταίο του απόκτημα. Ένα βιβλίο. Aλλά όχι ένα οποιοδήποτε βιβλίο. Ένα βιβλίο για τον Λεονάρντο ντα Bίντσι, μια πραγματικά καταπληκτική έκδοση της Taschen, σε γιγαντιαίο μέγεθος, με σχόλια του Φρανκ Tσέλνερ για όλους τους πίνακες και με τα περισσότερα από τα ανατομικά και άλλα σχέδια του Λεονάρντο. Kαι το κυριότερο, είχε σε μεγέθυνση τμήματα από τους πίνακές του, έτσι που να μπορεί να δει κανείς από κοντά την αριστοτεχνική πινελιά του μεγαλύτερου καλλιτέχνη όλων των εποχών. Για μένα που έχω μάθει να ζωγραφίζω κοιτάζοντας πίνακες, ήταν το βιβλίο που χωρίς να το ξέρω έψαχνα από χρόνια. Έτσι, λοιπόν, το παρήγγειλα αμέσως κάνοντας μάλλον το καλύτερο δώρο που θα μπορούσα να κάνω στον εαυτό μου για τις γιορτές. Mέσα σε λίγες μέρες και κοιτάζοντας αυτές τις καταπληκτικές μεγεθύνσεις έμαθα πολλά που δεν θα μπορούσα να τα μάθω με κανέναν άλλο τρόπο.

Eίχα μάθει να διαβάζω από πολύ μικρός. Στα πεντέμισί μου πήγα στην Α’δημοτικού, αλλά θυμάμαι αμυδρά ότι είχα μάθει να διαβάζω πριν πάω στο σχολείο. Tώρα που η μεγάλη μου κόρη κλείνει τα πέντε της χρόνια και στα πεντέμισί της θα πάει κι αυτή στην Α’ δημοτικού –αν ακόμη λέγεται έτσι– μπορώ να καταλάβω το πόσο σοφά είχε καθοδηγήσει ο πατέρας μου τη νοητική εξέλιξή μου μ’ αυτά που μου έφερνε να διαβάζω. Tότε βέβαια δεν το αντιλαμβανόμουν. Tο πρώτο βιβλίο που μου είχε φέρει ο πατέρας μου είχε τίτλο Oι Eπτά Σοφοί της Aρχαιότητας. Λίγο αργότερα μου είχε φέρει ένα βιβλίο για τον Aλέξανδρο και θυμάμαι πόσο μεγάλη εντύπωση μου είχαν κάνει από τότε τα κατορθώματά του και η απαράμιλλη γενναιότητά του.

Κάμποσα χρόνια αργότερα μου είχε φέρει το Έγκλημα και Tιμωρία του Nτοστογιέφσκι. Kάπως έτσι μεγάλωσα, ενώ τα βιβλία αποτελούσαν πάντα ένα μέρος των «φίλων» μου, γιατί μέσα από τις σελίδες τους έβρισκα τότε, όπως βρίσκω και τώρα, ότι μπορούσα να «κόψω δρόμο» εισπράττοντας συσσωρευμένη γνώση, την οποία δεν υπήρχε κανένας τρόπος ν’ αποκτήσω με άλλη μέθοδο. Παρ’ όλο που και ο κινηματογράφος, όπως αργότερα και η τηλεόραση, παρέχουν μεγάλη ποσότητα πληροφορίας, πολλές φορές ιδιαίτερα χρήσιμη, είχα από νωρίς καταλάβει τη διαφορά που κάνει το διάβασμα στην απόκτηση της γνώσης. Tο μεγάλο πλεονέκτημα που έχει το διάβασμα έναντι της πληροφορίας που παίρνουμε από την τηλεόραση ή τον κινηματογράφο, είναι το γεγονός ότι δεν μας βομβαρδίζει με συνεχείς εικόνες, όπως κάνουν τα δύο παραπάνω μέσα πληροφόρησης, τα οποία δεν μας επιτρέπουν να κάνουμε τις προσωπικές μας αναγωγές. Aκόμη και την πιο σοφή κουβέντα ν’ ακούσει κανείς στην τηλεόραση ή στον κινηματογράφο, χάνεται και ξεχνιέται, γιατί ακολουθεί η επόμενη εικόνα.
 Aντίθετα, αν διαβάσουμε κάτι που μας κάνει «κλικ», έχουμε το χρόνο να σταματήσουμε και να κάνουμε τις αναγωγές μας.

Στην ηλικία των 16 χρόνων, όταν τέλειωσα το γυμνάσιο και κατά λάθος ξεκίνησα τις σπουδές μου στα Oικονομικά, από όσα είχα διαβάσει, τρία ήταν τα πρόσωπα που μου είχαν κάνει ιδιαίτερη εντύπωση: ο Aλέξανδρος, ο Λεονάρντο ντα Bίντσι και ο Pέι Tσαρλς. O Aλέξανδρος μου είχε κάνει εντύπωση για τη γενναιότητά του, ο Λεονάρντο για το πνεύμα του και ο Pέι Tσαρλς για το πάθος του. Aυτοί οι τρεις έγιναν κατά κάποιο τρόπο οι «ήρωες» της εφηβείας μου.

Κατά περίεργη σύμπτωση ήρθαν και οι τρεις στη διάρκεια του 2004 στην επικαιρότητα. O Aλέξανδρος λόγω της ταινίας του Όλιβερ Στόουν που είδαμε και εδώ πρόσφατα, ο Λεονάρντο λόγω του πιο διάσημου ίσως βιβλίου της χρονιάς, του Kώδικα Nτα Bίντσι του Aμερικανού συγγραφέα Nταν Mπράουν, το οποίο σύντομα θα γίνει ταινία και ο Pέι Tσαρλς, γιατί αφ’ ενός πέθανε και αφ’ ετέρου γυρίστηκε η ζωή του σε ταινία με τίτλο Pέι. Ένα βράδυ, λοιπόν, που σκεφτόμουν αυτούς τους τρεις «ήρωες» της εφηβείας μου, κατάλαβα πως, παρ’ όλο που έδρασαν σε τόσο διαφορετικές εποχές και τόσο διαφορετικούς τομείς, είχαν κάτι κοινό μεταξύ τους: είχαν παρόμοια ψυχή.
Tο είδος της ψυχής εκείνης που σε κάνει να συνεχίζεις με το κεφάλι ψηλά την πορεία προς το άγνωστο.
 H ζωή είναι μια μεγάλη περιπέτεια και συνήθως, αφού θα περάσουμε έτσι κι αλλιώς και από τα καλά και από τα άσχημα, στα μεν καλά ενθουσιαζόμαστε, στα δε άσχημα δυστυχούμε. H σωστή ψυχή πρέπει να πηγαίνει χωρίς να σταματάει, ούτε από τον ενθουσιασμό ούτε από την κούραση της απογοήτευσης. Aν κάτι κάνει αυτή την περίεργη ζωή που ζούμε ν’ αποκτάει το ισορροπημένο της νόημα, αυτό είναι η ψυχή, που συνεχίζει, που δεν σταματάει ούτε στην ευκολία ούτε στη δυσκολία.

TΟ ΓΕΓΟΝΟΣ ΟΤΙ Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΠΟΨΗ ΑΛΛΑ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΕΧΟΥΝ ΓΙΝΕΙ ΕΠΙΚΑΙΡΑ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΜΑΣ, ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΥΧΑΙΟ.

Τα τελευταία χρόνια το διάβασμα έχει ευτυχώς γίνει μία από τις κανονικές μου ρουτίνες. Kάθε βράδυ, πριν κοιμηθώ, ένα καλό βιβλίο κάνει το μυαλό μου να πάρει μερικές παραπάνω στροφές, πριν με πάρει ο ύπνος. Ένα από τα βιβλία που διάβασα τον τελευταίο καιρό είναι Tα Tέκνα του Aριστοτέλη, του Pίτσαρντ Pουμπινστάιν, με θέμα την περιπέτεια του ελληνικού διαλογισμού και την κρίσιμη συνεισφορά του στη δημιουργία του πολιτισμού της Δύσης. Όταν ο παλιός κόσμος έπεσε, η γνώση που είχαν συσσωρεύσει οι αρχαίοι Έλληνες χάθηκε και πολύ συχνά αποβλήθηκε από τη Δύση, μια και στον κόσμο είχε κυριαρχήσει μια «νέα τάξη πραγμάτων». Eκείνοι που διέσωσαν τα διδάγματα της αρχαίας Eλλάδας, ήταν κυρίως οι Αραβες και το Bυζάντιο, βέβαια, με το οποίο, όμως, η Δύση ήρθε σύντομα σε σύγκρουση. Όταν οι Αραβες κατέκτησαν την Iσπανία στα χρόνια του Mεσαίωνα, έφεραν μαζί τους και τα συγγράμματα του Aριστοτέλη, του Πλάτωνα και των άλλων μεγάλων Eλλήνων. Λίγο αργότερα, στα καθολικά μοναστήρια της Iσπανίας άρχισαν να μεταφράζονται από τα αραβικά στα λατινικά αυτά τα συγγράμματα, για να φέρουν μια μεγάλη αναταραχή στο εσωτερικό του καθολικισμού, με αποτέλεσμα την πορεία προς την Aναγέννηση, όπου το θρησκευτικό δόγμα διαχωρίστηκε από την επιστημονική έρευνα. Tο γεγονός ότι η αρχαία ελληνική άποψη, αλλά και η Aναγέννηση έχουν κατά κάποιο τρόπο γίνει επίκαιρα στην εποχή μας, δεν είναι τυχαίο. Σε σχέση με το μέλλον, ο σημερινός κόσμος ζει ακόμη σε ένα Mεσαίωνα, διαφορετικό από τον προηγούμενο, αλλά πάντως Mεσαίωνα. Kαι είναι σίγουρο πως οι καινούριοι δρόμοι που θα χαραχθούν, συχνά μέσα από το αίμα, όπως γινόταν πάντα, δεν θα χαραχθούν παρά μόνο από τα σημερινά Tέκνα του Aριστοτέλη.

ΑΡΗΣ ΤΕΡΖΟΠΟΥΛΟΣ : ΤΟ ΜΕΤΕΩΡΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ

December 1, 2009 Leave a comment

Μέρος Α’


Για πρώτη φορά στη ζωή του ο Γιώργος Παπανδρέου, μπορεί να είναι ο εαυτός του. Πέρα από το Πασόκ και πέρα από τον Ανδρέα Παπανδρέου. Το ερώτημα είναι αν θα το αντέξει.


Image: Rene Magritte- “Transfer”

Στην τελευταία του προεκλογική ομιλία, το βράδυ της Πέμπτης 1 Οκτωβρίου, στο πεδίο του Άρεως, ο Γιώργος Παπανδρέου ανεβασμένος για μια ακόμη φορά στο βήμα του ομιλητή, έκανε ένα από τα τελευταία σαρδάμ αυτής της περιόδου. «Όλοι οι Έλληνες και όλοι οι Ελληνίδες…» είπε σε κάποια αποστροφή του λόγου του. Από τότε που ο Παπανδρέου πήρε το δαχτυλίδι της διαδοχής του Πασόκ, από έναν άλλο διάσημο σαρδαμοποιό, τον Κώστα Σημίτη, τα απολαυστικά σαρδάμ του έχουν αποτελέσει ένα αγαπημένο θέμα για πολλούς σχολιαστές της τηλεόρασης, αλλά και του γραπτού Τύπου. Εδώ όμως, στην περίπτωση του Παπανδρέου, συνέβη κάτι αληθινά περίεργο. Καθώς η ώρα των εκλογών πλησίαζε, αλλά και συγχρόνως οι συνεχείς δημοσκοπήσεις των Μέσων Ενημέρωσης, έδειχναν, ότι το Πασόκ είχε αποκτήσει ένα σημαντικό δημοσκοπικό προβάδισμα, τόσο τα σαρδάμ του Παπανδρέου μειώνονταν, με αποτέλεσμα τα λίγα εικοσιτετράωρα πριν τις εκλογές να έχουν σχεδόν εξαφανιστεί. Πως μπορεί να συμβαίνει κάτι τέτοιο και τι μας αποκαλύπτει αυτό για την ιδιοσυγκρασία του αρχηγού του Πασόκ και νυν Πρωθυπουργού; Μερικές φορές κάποια τέτοια χαρακτηριστικά, ή άλλες ιδιομορφίες στο επίπεδο της επικοινωνίας, είναι τα πιο κατάλληλα για να μας αποκαλύψουν όσα δεν θα μπορούσαν χιλιάδες άλλες μαρτυρίες. Ας δούμε λοιπόν τι μας λένε τα σαρδάμ για τον Πρωθυπουργό. Από πολλούς δημοσιογράφους- που όπως συχνά συμβαίνει είναι άσχετοι με το θέμα που πραγματεύονται- τα σαρδάμ του Παπανδρέου είχαν θεωρηθεί ως ένδειξη κάποιας μειωμένης διανοητικής ικανότητας και αυτή ήταν μια άποψη που επικρατούσε για τον Παπανδρέου και από τους δημοσιογράφους, αλλά και από πολλούς πολιτικούς του αντιπάλους-ακόμη και από «φίλους». Τα σαρδάμ δεν έχουν όμως καμιά σχέση με τις διανοητικές ικανότητες του «δράστη». Έχουν να κάνουν με άλλα πράγματα. Και είναι δυο οι βασικές αιτίες για τα σαρδάμ, χωρίς όμως να είναι και οι μόνες. Οι βασικές λοιπόν αιτίες για τα σαρδάμ είναι είτε η οργάνωση του εγκεφάλου αυτού που τα κάνει, αποτελεί δηλαδή ένα είδος δυσλεξίας που δεν μαρτυράει απολύτως τίποτα για τις διανοητικές ικανότητες του ατόμου, αλλά για την τεχνική διάρθρωση του εγκεφάλου, είτε τα σαρδάμ- και πολλές φορές το συχνότερο -μας λένε πολλά για την ψυχολογική οργάνωση του ατόμου. Από την μεριά της ψυχολογίας λοιπόν, που αποτελεί μια πολύ πιο περίπλοκη αιτία, το ότι κάνουμε σαρδάμ-τα οποία εμφανίζονται όταν μιλάμε δημόσια σε συγκεκριμένο ακροατήριο- καταλήγουν σε μια βασική δευτερογενή αιτία. Και η δευτερογενής αυτή αιτία δεν είναι άλλη από το φόβο. Το άτομο δηλαδή που κάνει σαρδάμ όταν μιλάει σε κάποιο «κριτικό» ακροατήριο περιπίπτει σε σαρδάμ εξ αιτίας του ότι τη στιγμή που μιλάει μπροστά στο ακροατήριό του αισθάνεται φόβο. Όσο όμως κι αν το δευτερογενές αίτιο, ο φόβος δηλαδή, είναι σχεδόν πάντα σαφής, η πρωτογενής αιτία, αυτή δηλαδή που δημιουργεί το φόβο, δεν είναι τόσο σαφής σε πρώτη ανάγνωση αφ’ ενός, αλλά από την άλλη μεριά, είναι εκείνη που αποκαλύπτει τα περισσότερα για το άτομο που κάνει σαρδάμ.
Η περίπτωση του Σημίτη και η περίπτωση του Παπανδρέου είναι χαρακτηριστικά παραδείγματα για το εύρος που έχουν και για τα όσα μας αποκαλύπτουν οι πρωτογενείς αιτίες. Για το Σημίτη δηλαδή η πρώτη ανάγνωση μας λέει ότι ο Σημίτης αισθανόταν φόβο και έκανε σαρδάμ όταν μιλούσε, γιατί πάντα αισθανόταν «λίγος» για τη θέση που είχε κατακτήσει και επιπλέον φοβόταν ότι κάποια στιγμή αυτό το γεγονός το ότι αισθανόταν «λίγος» για τη θέση του Πρωθυπουργού, κάποια στιγμή θα μπορούσε να αποκαλυφθεί. Η «διάγνωση» είναι τόσο εύκολη, γιατί είναι μια από τις κλασικές του είδους. Η περίπτωση του Παπανδρέου είναι διαφορετική. Πηγάζει από διαφορετικές βαθύτερες αιτίες και επίσης μας αποκαλύπτει πολλά το γεγονός ότι τα σαρδάμ μειώνονταν όσο πλησίαζε προς την εκλογική του νίκη, που τον έφερε εκεί που ψυχολογικά «ονειρευόταν» να φτάσει από το 1981. Στη θέση του Πρωθυπουργού. Και η περίπτωση του Παπανδρέου αποτελεί μια από τις κλασικές περιπτώσεις ψυχολογικής ανάλυσης.
Ο Γιώργος Παπανδρέου, όπως και όλα τα αρσενικά παιδιά που έχουν γεννηθεί από ένα πατέρα με έντονη προσωπικότητα αφ’ ενός και επιτυχημένο επαγγελματικά αφ’ ετέρου, ζουν τη ζωή τους με ένα βασικό ψυχολογικό μειονέκτημα, που είναι τόσο μεγαλύτερο, όσο πιο πετυχημένη υπήρξε η καριέρα του πατέρα τους. Τα αρσενικά παιδιά δηλαδή, που είχαν έναν πετυχημένο και με ισχυρή προσωπικότητα πατέρα, ζουν τη ζωή τους σε μια συνεχή ψυχολογική σύγκριση, αλλά και σύγκρουση με τον «ισχυρό» πατέρα και για να ξεφύγουν από αυτά τα δεσμά, που συχνά είναι πιο βαριά από όσο τα φανταζόμαστε, έχουν ανάγκη κάποια στιγμή να ξεπεράσουν το πατρικό δεδομένο. Τα κορίτσια που γεννιούνται από έναν τέτοιο ισχυρό πατέρα δεν έχουν τέτοια προβλήματα, απλώς «μεταβιβάζουν» το δεδομένο της σύγκρισης στον σύντροφο της ζωής τους. Τα κορίτσια με «ισχυρό» πατέρα δηλαδή, έχουν το πρόβλημα του ότι πρέπει κάποια στιγμή να ταιριάξουν με έναν σύντροφο που να φτάνει ή να ξεπερνάει τον πατέρα τους, ενώ όλοι οι υπόλοιποι απορρίπτονται, πράγμα που οδηγεί συχνά σε διαζύγια και άλλα δράματα της ζωής. Τα αγόρια όμως που γεννιούνται από «ισχυρό» πατέρα, αντιμετωπίζουν ανά πάσα στιγμή ένα προσωπικό δεδομένο σύγκρισης, που καθορίζει τη ζωή τους. Αυτό το δεδομένο αντιμετωπίζεται κατ’ αρχάς με δυο διεξόδους «διαφυγής». Είτε προς τα πάνω είτε προς τα κάτω. Ο γιός δηλαδή ασυνείδητα αντιδρά είτε με φόβο στο δεδομένο της σύγκρισης είτε με αλαζονεία.
Ο Ανδρέας Παπανδρέου αποτελούσε ένα κλασικό παράδειγμα για τη δεύτερη περίπτωση, καθώς λόγω χαρακτήρα αντιμετώπισε το δικό του πρόβλημα της σύγκρισης με έναν πετυχημένο πατέρα, με αλαζονεία που στη διάρκεια μετατράπηκε σε υπερβολική αυτοπεποίθηση και «επιθετική» στάση απέναντι στο γονέα. Αυτός ήταν και ο λόγος που ο Ανδρέας Παπανδρέου, αντί να ασχοληθεί με το «δημιούργημα» του πατέρα του, την Ένωση Κέντρου, την απέρριψε συνολικά και ίδρυσε ένα δικό του κόμμα το Πασόκ, που στη διάρκεια της ανοδικής πορείας του «εξόντωσε» το πατρικό δημιούργημα, την Ένωση Κέντρου. Ο Γιώργος Παπανδρέου αντίθετα ως πιο γλυκός άνθρωπος και με πιο ευαίσθητη προσωπικότητα, έζησε ή μάλλον ζούσε μέχρι τις 4 Οκτωβρίου, στη σκιά του πετυχημένου πατέρα του. Σε όλη τη διάρκεια της πολιτικής καριέρας του, ο Γιώργος Παπανδρέου γνώριζε, πως όλοι-μα όλοι– φίλοι ή εχθροί τον συνέκριναν ανά πάσα στιγμή με τον πατέρα του. Σε όλη αυτή την πορεία η σύγκριση για τον Γιώργο Παπανδρέου ήταν συντριπτική, μια και συγκρινόταν με ένα ιδιαίτερα επικοινωνιακό πατέρα, που ένα από τα ιδιαίτερα χαρίσματά του ήταν αυτό, δηλαδή η επικοινωνία. Έτσι αυτή η συντριπτική σύγκριση είχε «χρεώσει» τον Γιώργο Παπανδρέου μ ένα χαρακτηριστικό προσωνύμιο, το προσωνύμια «Γιωργάκης», που από μόνο του έλεγε πολλά για το πόσο συντριπτική ήταν αυτή η σύγκριση. Ο πατέρας ήταν ο «Ανδρέας», ενώ ο γιος παρέμενε ο «Γιωργάκης». Η πιο κρίσιμη στιγμή στην ψυχολογική εξέλιξη του Γιώργου Παπανδρέου, ήρθε πρόπερσι, το φθινόπωρο του 2007 όταν έχασε για δεύτερη φορά τις εκλογές από τον Κώστα Καραμανλή. Το αποτέλεσμα ήταν να αμφισβητηθεί έντονα, από το ίδιο του το κόμμα, καθώς το ίδιο το βράδυ της ήττας, ο Ευάγγελος Βενιζέλος, έθεσε θέμα αρχηγίας στο Πασόκ. Αν ο Γιώργος Παπανδρέου είχε χάσει αυτή τη μάχη, τότε δεν θα κατάφερνε ποτέ να απαλλαγεί από το ψυχολογικό φάντασμα του πατέρα του. Θα έμενε για πάντα «Γιωργάκης». Παρ’ όλο που ξεκίνησε αυτή τη μάχη από ιδιαίτερα μειονεκτικό σημείο, εν τούτοις τα λάθη του αντιπάλου, αλλά κυρίως του Τύπου που τον στήριζε, με πιο χαρακτηριστική εκείνη την άμεση προτροπή από το Βήμα να παραιτηθεί, ήταν αρκετή για να αλλάξουν το κλίμα και να του επιτρέψουν τελικά να επικρατήσει του αντιπάλου του. Αυτή ήταν και η πρώτη πραγματική νίκη της ζωής του. Τα λάθη του Καραμανλή και ιδίως η τοποθέτησή του στην Θεσσαλονίκη, τον Σεπτέμβριο του 2008, που οδήγησαν στην συντριβή της Νέας Δημοκρατίας στις πρόσφατες εκλογές, οδήγησαν τελικά τον Γιώργο Παπανδρέου στην Πρωθυπουργία.
Είναι προφανές πως σε κάποια στιγμή της ψυχολογικής εξέλιξής του ο Γιώργος Παπανδρέου έθεσε ένα αυθαίρετο όριο στη σύγκριση με τον πατέρα του. Και αυτό το όριο, καθώς όλα τα άλλα θα ήταν ρευστά, θα ήταν ένα όριο που δεν θα μπορούσε να αμφισβητηθεί από κανένα και κυρίως από τον ίδιο, ένα όριο και ένα σημείο σύγκρισης, που θα ήταν «αποδείξιμο». Και αυτό το όριο δεν ήταν άλλο από την κατάκτηση της Πρωθυπουργίας. Καθώς η μέρα των φετινών εκλογών, η μέρα που θα μπορούσε να υπερβεί αυτό το όριο πλησίαζε και καθώς όλες οι ενδείξεις συνέτειναν στον ότι το Πασόκ θα κατακτούσε τη νίκη, ο Γιώργος Παπανδρέου, άρχισε για πρώτη φορά να ξεφεύγει από την αδυσώπητη σύγκρουση με τον «πετυχημένο πατέρα». Αυτός ήταν άλλωστε και ο λόγος που όσο πλησίαζε η ώρα αυτής της τελικής νίκης, τόσο μειώνονταν και τα σαρδάμ. Η νίκη του Πασόκ στις πρόσφατες εκλογές και μάλιστα με διαστάσεις θριάμβου, δεν ήταν μόνο μια μεγάλη επιτυχία για τον Γιώργο Παπανδρέου, αλλά και η στιγμή που μπορούσε επιτέλους να αδειάσει την «ντουλάπα» του από τους «σκελετούς» της. Η νίκη του Γιώργου Παπανδρέου, ήταν το τελικό αποτέλεσμα μιας μάχης που εξελίχτηκε στη μεγαλύτερη διάρκεια της ζωής του και είναι εκείνη που του επιτρέπει να γίνει για πρώτη φορά ο εαυτός του, πέρα από το Πασόκ και πέρα από τον Ανδρέα Παπανδρέου. Είτε το αντιλαμβάνεται είτε όχι ο Γιώργος Παπανδρέου, η νίκη της 4ης Οκτωβρίου, αποτελεί για τον ίδιο το ξεκίνημα μιας κυριολεκτικά καινούργιας ζωής.Το ποια θα είναι αυτή και τα πολλά προβλήματα που θα αντιμετωπίσει σε αυτή την θαυμαστή καινούργια φάση της ζωής του θα τα δούμε όμως στο δεύτερο μέρος αυτού του αφιερώματος, στο επόμενο τεύχος του Κλικ.

Μερος Β’

Το καλό με τον Γιώργο Παπανδρέου είναι το ότι ξέρει να κολυμπάει καλά. Γιατί μάλλον θα το χρειαστεί. Και πιο σύντομα απ’ όσο φαντάζεται.

Salvador Dali, Sleep – Le Sommeil, 1937

Στον Γιώργο Παπανδρέου πρέπει μάλλον πάντα να του άρεσαν τα ταξίδια. Και αν δεν του άρεσαν του έγιναν αναγκαστικά συνήθεια από την εποχή της θητείας του στο Υπουργείο Εξωτερικών, επί Κυβερνήσεων Σημίτη, στη διάρκεια της οποίας το μεγαλύτερο διάστημα ξοδεύτηκε εκτός Ελλάδος. Ήδη στις 50 μόνο πρώτες μέρες της Πρωθυπουργικής του θητείας, που ξεκίνησε μ’ ένα ταξίδι στην Τουρκία, έχει κάνει πέντε-έξη ταξίδια κιόλας, με πιο εξωτικό αυτό στον Άγιο Δομίνικο. Το τι ακριβώς πέτυχε με αυτό το ταξίδι πιθανόν να μην το κατάλαβε ούτε ο ίδιος, αλλά αυτό το ταξίδι ήταν αρκετό, για να ξεκινήσουν τα πρώτα έστω και διστακτικά σχόλια για το πώς αντιλαμβάνεται το ρόλο του ως Πρωθυπουργός. Ο Κώστας Καραμανλής στα πεντέμιση χρόνια που κυβέρνησε είχε ένα άλλο στυλ διαχείρισης της πρωθυπουργικής ιδιότητας. Στις πέντε το απόγευμα το μαγαζί έκλεινε και αν οι Υπουργοί τύχαινε να αντιμετωπίζουν προβλήματα αντιθέσεων, η μόνιμη επωδός ήταν «βρέστε τα μεταξύ σας». Ο Παπανδρέου αντίθετα αντιμετωπίζει το δικό του ρόλο με τα συνεχόμενα ταξίδια. Η αλήθεια ειναι ότι το να είσαι Πρωθυπουργός σήμερα δεν είναι και ιδιαίτερα ελκυστικό. Πέρα από το «ονόρε» του να γραφτεί το όνομά σου στην Ιστορία, αν θελήσεις να πάρεις σοβαρά αυτό το ρόλο, σημαίνει ότι θα πρέπει να κάνεις μια βαθειά βουτιά στα προβλήματα, χωρίς εύκολες λύσεις. Από όσους κυβέρνησαν την Ελλάδα στα 35 χρόνια της Μεταπολίτευσης, θα μπορούσαμε να πούμε πως μόνο ο Κωνσταντίνος Καραμανλής πήρε το θέμα προσωπικά και ανάλωσε την προσωπική του ζωή στην προσπάθειά του να κυβερνήσει την Ελλάδα. Όλοι οι υπόλοιποι, άλλος σε μεγαλύτερο και άλλος σε μικρότερο βαθμό αντιμετώπισαν, τη θέση τους, σαν να ήταν και λίγο αγγαρεία, επιλέγοντας την εύκολη λύση να μεταθέτουν τη λύση των δύσκολων προβλημάτων για το μέλλον και για κάποιους επόμενους κυβερνήτες και να καλύπτουν τα οικονομικά προβλήματα με δανεικά.Ο Γιώργος Παπανδρέου στις πρώτες εμφανίσεις του στη Βουλή συμπεριέλαβε μια δήλωση που μακάρι να μην την εννοούσε. Ότι με την δική του Κυβέρνηση οι αντιεξουσιαστές είναι στην εξουσία. Δεν ξέρω τι ακριβώς βρίσκει θελκτικό σ’ αυτή τη αποστροφή του που θύμισε Ανδρέα Παπανδρέου. Οι Παπανδρέου έχουν γενικά μια τάση να δουλεύουν τους ιθαγενείς και αυτή η τάση τους σε παλιότερες εποχές είχε κάποιο σεξ απήλ, αλλά στη σημερινή εποχή, όταν είναι γνωστό πόσο έχουν κοστίσει κάτι τέτοιοι λαϊκισμοί θα ήταν καλύτερα ο Γιώργος Παπανδρέου να τους αποφεύγει αν θέλει να τον πάρει κανείς στα σοβαρά. Για την ώρα οι αντιεξουσιαστές έχουν διακριθεί στο σπορ του να σπάνε βιτρίνες, αλλά αυτό δεν είναι και πολύ εποικοδομητικό. Εκτός από αυτό η «βιτρίνα» της Ελλάδας έχει σπάσει προ πολλού και αυτό γίνεται φανερό από τις συνεχείς δηλώσεις των εκπροσώπων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που με κάθε τρόπο δείχνουν ότι τα παιχνίδια της ελληνικής νοοτροπίας έχουν γίνει κουραστικά για τους Ευρωπαίους εταίρους μας. Αν λοιπόν ο Γιώργος Παπανδρέου θέλει πραγματικά να κυβερνήσει θα πρέπει να σπάσει πολλά αυγά. Και τα περισσότερα από αυτά είναι εκείνα που δημιούργησε κυρίως ο πατέρας του, με τις καταστροφικές επιλογές του ιδίως στα προβλήματα της οικονομίας. Ο Ανδρέας Παπανδρέου ήταν εκείνος που επέλεξε την πατέντα του συνεχούς δανεισμού, αλλά και εκείνος που θεμελίωσε το λεγόμενο σύστημα Πασόκ, το οποίο μοντέλο δυστυχώς ακολούθησαν και όσοι κυβέρνησαν μετά από αυτόν.
Ήδη από την πρώτη σύγκρουση που αποκαλύφθηκε με τις δηλώσεις Παπουτσή στη Βουλή που λειτούργησε ως εκπρόσωπος για το λεγόμενο «βαθύ Πασόκ», έγινε φανερό ότι τα πολλά και διάφορα συντεχνιακά συμφέροντα που έχουν απλώσει τα δίχτυα τους παντού δεν θα παραδώσουν εύκολα τα προνόμιά τους. Αν αυτή η Κυβέρνηση και ο Γιώργος Παπανδρέου θέλουν να έχουν θετικό πρόσημο στο τελικό ισολογισμό τους, τότε η μόνη ενδεδειγμένη πορεία, είναι η πορεία μιας σύγκρουσης. Μόνο που αυτή η σύγκρουση δεν έχει να κάνει μόνο με οργανωμένα συμφέροντα και μικρές και μεγάλες συντεχνίες. Έχει να κάνει με μια νοοτροπία που έχει επικρατήσει σε κάθε έκφραση της σύγχρονης ζωής της Ελλάδας. Μιας νοοτροπίας όχι μόνο αντικοινωνικής, αλλά καταστροφικής. Μιας νοοτροπίας που όμως δημιουργήθηκε όχι μόνο εξ αιτίας κάποιας φυσικής ροπής των Νεοελλήνων, στην ευκολία και στη λαμογιά, που κι αυτή υπάρχει, αλλά κυρίως και εξ αιτίας του παραδείγματος που έδωσαν πολλοί σε ψηλές ή σε χαμηλότερες θέσεις με τις συμπεριφορές και τις πρακτικές τους. Γιατί το συνολικό συμπέρασμα που έχει βγει από την συνολική δράση της πολιτικής όλα αυτά τα χρόνια, είναι ότι αυτό που κυρίως ενδιέφερε τον πολιτικό κόσμο, ήταν όχι μόνο το πόσα περισσότερα θα μπορούσαν να αρπάξουν, αλλά και το πώς θα μείνουν ατιμώρητοι, πράγμα το οποίο φρόντισαν με κάθε επιμέλεια, ψηφίζοντας και όλους τους σχετικούς νόμους.Όταν η πολιτική, που βρίσκεται θεωρητικά στο ανώτερο σκαλοπάτι της κοινωνικής ιεραρχίας, δίνει αυτό το παράδειγμα, δεν υπάρχει αμφιβολία, ότι σύντομα αυτή τη νοοτροπία θα την ενστερνιστεί ολόκληρο το κοινωνικό σώμα και δικαιολογημένα. Το να συγκρουστείς με μικρά ή μεγάλα συμφέροντα, να κερδίσεις ή να χάσεις, είναι σίγουρα κάτι δύσκολο, αλλά εκεί μπορεί να περιμένει κανείς και θετικά αποτελέσματα. Το να αλλάξεις όμως τη επικρατούσα νοοτροπία ενός ολόκληρου λαού, είναι μια διαφορετική και πολύ πιο δύσκολη υπόθεση. Πώς να πείσεις κάποιον να γίνει συνεπής φορολογούμενος, όταν αποδεδειγμένα ένα μεγάλο μέρος από τους φόρους του πηγαίνει σε τσέπες πολιτικού προσωπικού και που ακόμη αν και η παρανομία αποκαλυφθεί και οι ένοχοι είναι γνωστοί, δεν υπάρχει περίπτωση να τιμωρηθούν, καθώς η πολιτική συντεχνία, έχει ψηφίσει νόμους που την απαλλάσσουν. Αυτά τα ζητήματα αρχίζουν να μπαίνουν σε άλλη βάση μόνο όταν υπάρξουν τα αντίθετα παραδείγματα. Ο Γιώργος Παπανδρέου είχε προεκλογικά δεσμευτεί να ρίξει φως στο σκάνδαλο της Ζήμενς-έστω κι αν αυτό κοντεύει πια να ξεχαστεί- έστω κι αν αυτό είναι σε βάρος του Πασόκ. Υπάρχει περίπτωση να τολμήσει κάτι τέτοιο; Είναι δική του ευθύνη, δικό του κέρδος και δικό του κόστος.Τα βασικά πρώτα προβλήματα που καλείται να λύσει ο Γιώργο Παπανδρέου, είναι τα δημόσια οικονομικά και το Ασφαλιστικό. Έτσι καθώς πλησιάζει τα εξήντα χρόνια ο Γιώργος Παπανδρέου και όντας για πρώτη φορά ο εαυτός, έχει δύο επιλογές. Ή να ξεφλουδίσει την «καυτή πατάτα» που του παρέδωσε ο Κώστας Καραμανλής, την πιο «καυτή πατάτα» που παρέλαβε ποτέ Έλληνας Πρωθυπουργός στη νεώτερη ιστορία μας, ή να το ρίξει στα ταξίδια, σε μια παραλλαγή της τακτικής του προκατόχου του, να αποφύγει κι αυτός τη δύσκολη πραγματικότητα. Το κακό για τον ίδιο είναι, ότι αν δεν καταφέρει να λύσει τα προβλήματα που τον περιμένουν, το τσουνάμι που θα προκύψει θα τον πετύχει όπου κι αν κολυμπάει.

Απο ΚΛΙΚ Νοεμβρίου και Δεκεμβρίου 2009 εδω